Διαζύγιο και ψυχολογική υποστήριξη

Οι φάσεις του Διαζυγίου

Αρχικά το ζευγάρι περνάει την οξεία φάση του διαζυγίου. Κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης τόσο ο άνδρας όσο και η γυναίκα βιώνουν συνήθως συναισθήματα θυμού και έντονης θλίψης. Για λόγους που ποικίλουν ανάλογα με το ζευγάρι, ορισμένα από αυτά φαίνεται να μην μπορούν να πάρουν την απόφαση να προχωρήσουν στη διάλυση του γάμου τους, με αποτέλεσμα να παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα στην οξεία φάση.

Η επόμενη φάση είναι η μεταβατική φάση. Αυτή είναι μία περίοδος όπου το ζευγάρι είναι πλέον σε θέση να αντικρύσει το διαζύγιο ως πραγματικότητα. Είναι η περίοδος της αλλαγής. Αν υπάρχουν παιδιά, το ζευγάρι είτε από κοινού εξωδικαστικά, είτε δικαστικά παίρνει αποφάσεις επιμέλειας (που και με ποιον θα μείνουν τα παιδιά). Στην Ελλάδα έχει θεσμοθετηθεί η συνεπιμέλεια των παιδιών, οπότε δεν είναι πλέον δεδομένο ότι την επιμέλεια των παιδιών θα έχει αποκλειστικά η μητέρα, όπως συνέβαινε μέχρι πρότινος.

Στην τρίτη φάση, η οποία ονομάζεται και τελική επικρατεί μία μεγαλύτερη ηρεμία, έχουν ρυθμιστεί τα θέματα της επιμέλειας των παιδιών και έχει ορισθεί πόσο και ποιο διάστημα περνούν με τον κάθε γονιό. Πολλά πράγματα έχουν αποκτήσει μία διαφορετική χροιά στη ζωή τόσο των γονέων όσο και των παιδιών.

Τα παιδιά περνούν μια διαδικασία πένθους κατά τη διάρκεια του διαζυγίου των γονιών, βιώνουν έντονα μία απώλεια. Σύμφωνα με την Coloroso (2001) θα μπορούσαμε να διακρίνουμε τα παρακάτω στάδια στη διαδικασία αυτή:

1. Η φάση της άρνησης, ως αντίδραση στον αποχωρισμό, ώστε να αντέξουν τη θλίψη που τον συνοδεύει. Τα παιδιά αρνούνται να πιστέψουν ότι οι γονείς τους χωρίζουν, δεν μπορούν να το αντέξουν ως γεγονός. Κατά τη διάρκεια αυτού του σταδίου απέχουν από οποιαδήποτε συζήτηση για το διαζύγιο και ενδέχεται να λένε ψέματα σε φίλους και στο σχολικό περιβάλλον σε σχέση με το αυτό το θέμα.

2. Η φάση του θυμού. Κατά τη διάρκεια αυτού του σταδίου κυριαρχεί ο θυμός και η οργή. Τα συναισθήματα αυτά είναι απόλυτα φυσιολογικά και μπορεί να εκδηλώνονται με άσχημες συμπεριφορές, είτε λεκτικά είτε μη λεκτικά. Σε αυτή τη φάση είναι σύνηθες τα παιδιά να διατηρούν προκλητική στάση απέναντι στους γονείς, δοκιμάζοντας τα όριά τους.

3. Η φάση της θλίψης. Καθώς η οικογένεια οργανώνει ξανά τη ζωή της, ιεραρχεί τις προτεραιότητές της και προσαρμόζεται στη νέα πραγματικότητα, βιώνει έντονη λύπη. Τα παιδιά σε αυτό το στάδιο ίσως να μην ενδιαφέρονται πλέον για την επίδοσή τους στο σχολείο, να κλείνονται στον εαυτό τους, να δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν, να είναι οξύθυμα ή πολύ θλιμμένα. Μπορεί ακόμη να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στον ύπνο ή να είναι ευερέθιστα. Σε κάποιες άλλες περιπτώσεις όμως μπορεί να προσπαθούν να ευχαριστήσουν τους γονείς τους, επιδεικνύοντας υποδειγματική συμπεριφορά.

4. Η φάση της αποδοχής της νέας πραγματικότητας. Κατά το στάδιο αυτό, η θλίψη υποχωρεί και τη θέση της καταλαμβάνει η ηρεμία και η ειρηνική συνύπαρξη. Αν οι γονείς έχουν καταφέρει να τηρήσουν μια κοινή γραμμή αντιμετώπισης ως προς τα θέματα που ανακύπτουν κατά καιρούς, αν οι όποιες συγκρούσεις τους έχουν επιλυθεί και αν έχουν επιτρέψει στα παιδιά τους να εκφράζουν τα συναισθήματά τους και τη γνώμη τους ελεύθερα και ανοιχτά, τα παιδιά θα διαπιστώσουν ότι συνεχίζουν να έχουν δύο γονείς που τα αγαπούν.

Ο υποστηρικτικός ρόλος του ψυχολόγου

Μέσα στην αναστάτωση ενός διαζυγίου, η ιδέα να επισκεφθείτε έναν ψυχολόγο για τα θέματα της σχέσης ίσως να φαντάζει περίεργη. «Θα είχε νόημα να επισκεφθούμε ψυχολόγο πριν φτάσουμε στο διαζύγιο. Σε αυτή τη φάση που βρισκόμαστε πως θα μας ήταν χρήσιμος;».

Σε περιπτώσεις όπου υπάρχει σύμπνοια και σύγκλιση απόψεων ανάμεσα στα μέλη του ζευγαριού τα πράγματα βαίνουν καλώς. Σε αντίθετη περίπτωση όμως όπου το ζευγάρι διαφωνεί, υπάρχει λόγος αναζήτησης βοήθειας από ψυχολόγο, ώστε να βρεθεί ένας τρόπος να βγει από το φαύλο κύκλο των κατηγοριών και της ασυμφωνίας, που μπορεί να αφήσει τους πρώην συζύγους σε μια μετέωρη κατάσταση. Γάμος δεν υφίσταται, εφόσον υπάρχει διαζύγιο, αλλά ούτε και μία συνέχεια την πορεία της ζωής τους υπάρχει, καθώς αναλώνονται στην προσπάθεια να λύσουν διάφορα θέματα με τον/την πρώην σύζυγο.

Οι προσδοκίες του ζευγαριού από τον ψυχολόγο

  • Δεν θα αναλάβει το ρόλο κριτή ή δικαστή. Ο ψυχολόγοςδεν επιδιώκει να επιρρίψει ευθύνες και να βρει τον ένοχο, ούτε να ασκήσει κριτική.
  • Δε θα προτείνει έτοιμες λύσεις. Θα βοηθήσει το ζευγάρι στην εξεύρεση δικών του λύσεων, που είναι σύμφωνες με τον τρόπο ζωής του και εξυπηρετούν τις δικές του ανάγκες.
  • Βοηθά το κάθε άτομο ξεχωριστά να αντιληφθεί τι είναι βοηθητικό για το ίδιο και τα παιδιά του. Στόχος είναι να βρεθούν οι ισορροπίες που θα επιτρέψουν στον καθένα ξεχωριστά να σχεδιάσει τα επόμενα βήματά του μετά το διαζύγιο.
  • Δε θα πιέσει τα μέλη του ζευγαριού να συμμετέχουν στις συνεδρίες. Είναι σαφώς πιο χρήσιμο να συμμετέχουν και οι δύο πρώην σύντροφοι, ακόμη κι αν προκύπτουν διαφωνίες, αλλά σε περίπτωση που κάποιο από τα μέλη δε νιώθει άνετα μέσα σε αυτή τη διαδικασία, υπάρχει η δυνατότητα για ατομικές συναντήσεις. Πρόθεση του ψυχολόγου δεν είναι οι κοινές συναντήσεις, αλλά η παροχή βοήθειας στα μέλη του ζευγαριού, ώστε να συνεχίσουν τη ζωή τους λειτουργικά, τόσο στην άσκηση του γονεϊκού τους ρόλου, όσο και ατομικά ως άνθρωποι.

Πώς βοηθάει ο ψυχολόγος το ζευγάρι που χωρίζει

O ψυχολόγος παρέχει έναν ασφαλή χώρο στους συζύγους που χωρίζουν, μέσα στον οποίο μπορούν να διαπραγματευτούν διάφορα ζητήματα που τους απασχολούν, όπως:

  • τις σκέψεις τους για τα προβλήματα και τις διαφωνίες τους
  • το σχεδιασμό για την ανακοίνωση του διαζυγίου στα παιδιά και τις αλλαγές που το συνοδεύουν
  • τη μετάβασή τους από το ζευγάρι στο γονεϊκό ζευγάρι
  • την ομαλή προσαρμογή των παιδιών στις νέες συνθήκες
  • τις δυσκολίες που πιθανολογούν ότι μπορεί να προκύψουν στο μέλλον, προκειμένου να τις αποφύγουν
pexels-becerra-govea-photo-5944987

Πώς βοηθάει ο ψυχολόγος σε ατομικό επίπεδο

Σε ατομικό επίπεδο ο καθένας από τους πρώην συντρόφους, με τη βοήθεια του ψυχολόγου μπορεί να διερευνήσει ζητήματα που αφορούν τη σχέση που έλαβε τέλος, αλλά  και να συζητήσει για τις σκέψεις του σε σχέση με την προσωπική του πορεία και ανάπτυξη μετά τη διάλυση της σχέσης.

Σε ό,τι αφορά στο γάμο που τελείωσε παρέχεται χώρος στο άτομο ώστε:

pexels-rulo-davila-5314960
  • να λάβει ψυχολογική υποστήριξη κατά τη ρευστή περίοδο του διαζυγίου
  • να αναστοχαστεί πάνω στο δικό του κομμάτι μέσα στη σχέση
  • να διερευνήσει τη νέα μορφή σχέσης που αναδύεται με τον/την πρώην σύντροφο
  • να εκφράσει τα συναισθήματά του (αρνητικά, αλλά και θετικά)
  • να διαχειριστεί ζητήματα που αφορούν στην ανατροφή των παιδιών
  • να σχεδιάσει τα επόμενα βήματά του ως γονιός

Σε ό,τι αφορά στην προσωπική πορεία και ανάπτυξη παρέχεται χώρος στο άτομο ώστε:

  • να διαπραγματευτεί ζητήματα που αφορούν στην αυτοεκτίμηση και στην αυτοεικόνα του μετά το διαζύγιο
  • να επαναδομήσει την ικανότητά του να «είναι» μέσα σε μια νέα σχέση
  • να διαχειριστεί το κομμάτι της εμπιστοσύνης σε μία νέα σχέση
  • να έρθει σε επαφή με τις βαθύτερες επιθυμίες και τις ανάγκες του στη νέα τάξη πραγμάτων
  • να θέσει στόχους και να χαράξει την προσωπική του πορεία μετά το διαζύγιο
pexels-michael-zittel-12312